Trên đồng ruộng, vườn cây,..nói chung và trên ruộng lúa nói riêng, ngoài những con côn trùng, nhện...gây hại (mà thường gọi bằng một cái tên chung là sâu rầy) thì còn vô số loài côn trùng, nhện,..không những không gây hại cho cây trồng mà ngược lại chúng còn giúp người nông dân tiêu diệt sâu rầy, những nhà chuyên môn gọi chúng là thiên địch hay kẻ thù tự nhiên của sâu rầy.

Chỉ tính riêng rầy nâu cũng đã có vô số loài thiên địch ngày đêm săn lùng, tìm kiếm chúng để tiêu diệt. Chúng tôi xin giới thiệu một số loài thường gặp, để mọi người có ý thức bảo vệ những người bạn quý này:

- Nhện ăn thịt (Lycosa pseudoannulata): thường gặp rất nhiều trên ruộng lúa, chúng chủ động tấn công rầy rất nhanh. Một con nhện trưởng thành có thể ăn thịt từ 5-15 con rầy nâu mỗi ngày. Ngòai rầy nâu chúng còn tấn công nhiều loài sâu hại khác như bướm của của các loài sâu thuộc Bộ cánh phấn...

-Nhện lùn (Atypena formosana): Có cơ thể rất nhỏ, có thể có đến ba, bốn chục con trong một bụi lúa. Chúng kéo màng ở gần gốc lúa, di chuyển chậm và bắt mồi khi con mồi mắc vào màng. Một con nhện có thể ăn 4-5 con rầy nâu và rầy xanh mỗi ngày.

-Bọ rùa: Bọ rùa đỏ (Micraspis sp) ; Bọ rùa vàng (M.crocea); Bọ rùa 6 chấm (Menochilus sexmaculatus); Bọ rùa 8 chấm (Harmonia octomaculata). Các loài bọ rùa này có cơ thể nhỏ cỡ phân nưả hạt đậu xanh. Cả con trưởng thành và con ấu trùng của những loài bọ rùa này đều ăn rầy nâu trưởng thành, rầy cám (rầy non) và trứng rầy. Mỗi ngày mỗi con có thể ăn từ 5-10 con rầy.

- Bọ xít mù xanh (Cyrtorhinus lividipennis): cơ thể nhỏ cỡ bằng con rầy nâu, cánh mầu xanh, chúng tìm kiếm trứng rầy ở bẹ lá và thân cây lúa, rồi dùng vòi hút khô trứng, mỗi con một ngày có thể “ăn” từ 7-10 trứng, hoặc 1-5 con rầy.

- Bọ xít nước (Mesovelia vitigera và Microvelia douglasi atrolineata) có cơ thể rất nhỏ, sinh sống trên mặt nườc. Cả con trưởng thành và con ấu trùng đều săn lùng và “ăn thịt” rầy cám khi chúng rớt xuống mặt nước. Mỗi con bọ xít có thể “ăn thịt” 5-7 con rầy cám mỗi ngày.

- Bọ xít nước gọng vó ù hay còn gọi là con cất vó (Limnogonus fossarum) : Thân và chân (đặc biệt là hai đôi chân sau) rất dài, cơ thể nâng cao khỏi mặt nước bởi 4 chân dài, nhìn hình dáng tựa như cái vó để bắt cá, tép. Cả con trưởng thành và con ấu trùng đều ăn rầy hại lúa khi chúng rớt xuống mặt nước. Mỗi con bọ xít có thể ăn 5-10 con mồi mỗi ngày.

- Ong ký sinh trứng rầy: Có nhiều loài như Anagrus optabilis, A. flaveolus, Oligosita naias, O. aesopi, Gonatocerus spp... chúng là những loài ong rất nhỏ, sống dưới tán lúa, trên đồng ruộng mắt thường khó phát hiện. Tùy theo lòai mà chúng có mầu vàng đậm, mầu nâu đỏ, đỏ nhạt, mầu vàng xanh...Chúng bay khắp ruộng lúa tìm kiếm ổ trứng của rầy nâu, rồi dùng vòi dẫn trứng chích và đẻ trứng của chúng vào bên trong trứng của rầy nâu, làm cho trứng của rầy nâu bị “ung” không nở ra rầy cám được. Một ngày một con ong có thể tiêu diệt 2-8 trứng rầy, cá biệt có loài diệt tới 15-30 trứng.

- Nấm gây bệnh cho rầy nâu: gồm một số lòai như Hirsutella citriformis; Beauvenia bassiana...là những lòai nấm khi xâm nhập vào con rầy nâu, chúng phân hủy “thịt” con rầy thành thức ăn cho chúng. Những lòai nấm này có lúc đã đến 90-95% rầy nâu trên ruộng lúa.

Trên đây chỉ là một vài loài trong vô số những loài thiên địch của rầy nâu và sâu hại khác, chúng thường xuyên có mặt trên ruộng lúa. Trong nhiều trường hợp chúng đã giúp nông dân khống chế rầy nâu, không để chúng gây hại nặng, thành dịch. Tuy nhiên chúng cũng có một yếu điểm là rất dễ bị chết khi ta xịt thuốc trừ sâu trên ruộng lúa, nhiều khi liều lượng thuốc chưa đủ để diệt trừ rầy nâu thì những con thiên địch đã bị tiêu diệt hàng lọat rồi. Do vậy để bảo vệ những người bạn tốt này chúng ta cần phải hạn chế xịt thuốc BVTV trên đồng ruộng. Chỉ xịt thuốc khi nào thật cần thiết, và khi xịt nên chọn những lọai thuốc ít độc hại cho thiên địch và ít gây sự bùng phát của rầy nâu như thuốc: Applaud; Applaud-Mipc; Trebon; Bassa...

Nếu biết bảo vệ những người bạn tốt của chúng ta thì chắc chắn chúng ta sẽ tiết kiệm được tiền mua thuốc trừ sâu và công phun xịt thuốc, việc sản xuất lúa sẽ có lời nhiều hơn, đồng thời còn bảo vệ được môi trường sống vốn đang bị ô nhiễm nặng nề của chúng ta.