TP Cần Thơ có diện tích canh tác lúa hơn 91.800ha, chiếm trên 80% diện tích đất sản xuất nông nghiệp của thành phố. Trong điều kiện đô thị hóa nhanh, diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm, những năm qua, ngành nông nghiệp thành phố tập trung đầu tư sản xuất và cung ứng các giống lúa chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu sản xuất, xuất khẩu. Đồng thời, Cần Thơ đang phấn đấu trở thành trung tâm cung ứng giống lúa cho cả vùng ĐBSCL.

Phát huy thế mạnh

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) TP Cần Thơ, hằng năm diện tích trồng lúa của thành phố xấp xỉ 220.000ha, sản lượng đạt hơn 1,2 triệu tấn. Thành phố phân bổ khoảng 500 triệu đồng/năm đầu tư sản xuất giống lúa nguyên chủng và xác nhận phục vụ yêu cầu sản xuất lúa giống trên địa bàn. Hệ thống sản xuất, cung ứng giống từ khâu nghiên cứu đến sản xuất đại trà phát triển nhanh, thu hút được nhiều thành phần tham gia. Cơ sở vật chất, kỹ thuật và năng lực của đội ngũ cán bộ ngành nông nghiệp được tăng cường, công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực giống được duy trì, thiệt hại do giống kém chất lượng được hạn chế. Thành phố đã hình thành các vùng sản xuất lúa đặc sản, chất lượng cao tập trung ở quận Thốt Nốt, Ô Môn và các huyện Thới Lai, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh với các giống lúa thơm, đặc sản được tổ chức sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn.

Các hoạt động đầu tư chuyển giao giống lúa, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất giống góp phần đưa hệ thống giống 3 cấp của TP Cần Thơ phát triển mạnh mẽ. Việc xã hội hóa công tác nhân giống lúa đã góp phần nâng diện tích gieo sạ bằng giống xác nhận của thành phố đạt 80% tổng diện tích sản xuất lúa. Ông Nguyễn Văn Dẫn, Trưởng Phòng Kinh tế quận Thốt Nốt, cho biết: "Hoạt động thương mại hóa lúa giống của Thốt Nốt phát triển khá mạnh, với 11 đơn vị sản xuất và cung ứng giống lúa cùng 9 câu lạc bộ sản xuất lúa giống có gần 300 nông dân tham gia. Hằng năm, các đơn vị này sản xuất giống nguyên chủng và giống xác nhận với diện tích khoảng 300ha, gồm các giống: Jasmine 85, OM 4218, OM 5451, OM 2517, OM 7347 và một số giống khác". Theo ông Dẫn, các cơ sở sản xuất lúa giống tại quận có nhiều năm kinh nghiệm, ngoài cung ứng giống lúa tại địa phương, các cơ sở sản xuất giống lúa của Thốt Nốt còn bán giống lúa cho các tỉnh An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp,…

Ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: "Thành phố có 45 cơ sở sản xuất kinh doanh lúa giống của các đơn vị trong và ngoài thành phố, cùng vài chục hợp tác xã, câu lạc bộ sản xuất giống trong nông dân. Trên địa bàn có 6 đơn vị nhà nước chuyên về nghiên cứu, sản xuất và cung ứng giống lúa gồm Viện Lúa ĐBSCL, Trường Đại học Cần Thơ, Trung tâm Giống cây trồng - vật nuôi - thủy sản, Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Cờ Đỏ, Nông trường Sông Hậu và Trung tâm sản xuất giống thuộc Công ty Giống cây trồng miền Nam. Đây là thế mạnh của thành phố, cũng là nền tảng để TP Cần Thơ phát triển thành trung tâm cung ứng giống nông nghiệp vùng ĐBSCL". Hằng năm, hệ thống giống lúa 3 cấp của TP Cần Thơ canh tác trên dưới 4.000ha, sản lượng cung ứng ra thị trường khoảng 30.000 tấn lúa giống. Thành phố đang phấn đấu hoàn thiện hệ thống giống 3 cấp, tiến đến nền sản xuất nông nghiệp tiên tiến, đạt chuẩn.

Hoàn thiện hệ thống giống 3 cấp

Theo các sở, ngành hữu quan, để trở thành Trung tâm giống lúa của vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ cần tiếp tục hoàn thiện hơn nữa hệ thống nhân giống lúa đi kèm với đầu tư thỏa đáng về nhân lực, vật lực. Bởi năng lực sản xuất giống lúa còn hạn chế, các cơ sở sản xuất và cung ứng giống quy mô nhỏ, phân tán, chưa đồng bộ dẫn đến hiệu quả không cao, chất lượng giống không đồng đều, chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất quy mô lớn. Chủ trương xã hội hóa công tác nhân giống, hệ thống sản xuất giống lúa, nông hộ giữ vai trò quan trọng; song việc hợp tác liên kết hình thành các đơn vị sản xuất tập thể còn khiêm tốn. Theo ông Phan Văn Năm, Phó Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Vĩnh Thạnh, diện tích sản xuất lúa của huyện xấp xỉ 65.000ha/năm, nhu cầu giống ước tính khoảng 9.750 tấn. Tuy nhiên, nguồn giống cung ứng chủ yếu vẫn do nông dân mua giống nguyên chủng, giống xác nhận về gieo trồng và tự trao đổi, không qua các cơ quan chức năng khảo, kiểm nghiệm và cấp giấy chứng nhận. Chất lượng giống do các cơ sở sản xuất ra chưa được cơ quan chức năng có thẩm quyền kiểm nghiệm công nhận nên khó đảm bảo chất lượng.

Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, cho rằng: Trước mắt, TP Cần Thơ cần sắp xếp lại hệ thống cơ sở sản xuất và cung ứng giống lúa theo hướng tập trung, gắn với các vùng sản xuất trọng điểm của thành phố. Trong các hoạt động liên kết với TP Cần Thơ hình thành trung tâm cung ứng giống lúa cho vùng ĐBSCL, Viện Lúa ĐBSCL sẽ tổ chức khảo nghiệm, tuyển chọn bộ giống lúa ngắn ngày, cao sản, chất lượng cao phù hợp với điều kiện sản xuất của thành phố. Đồng thời, xây dựng điểm trình diễn các giống lúa có triển vọng tại các huyện sản xuất lúa trọng điểm. Viện Lúa sẽ cung ứng giống đầu dòng, siêu nguyên chủng kết hợp với tập huấn kỹ thuật chọn, nhân giống và kỹ thuật canh tác, sau thu hoạch cho cơ sở, đơn vị sản xuất các cấp giống này.

Ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: Thành phố đang phối hợp với Viện Lúa ĐBSCL xây dựng Đề án "Nghiên cứu, sản xuất, cung ứng giống lúa chất lượng cao" nhằm nâng cao trình độ sản xuất giống cho nông hộ và các đơn vị chuyên sản xuất kinh doanh giống trên địa bàn. Đồng thời, xây dựng quy trình công nghệ sản xuất giống hiện đại, khép kín từ khâu sản xuất đến khâu tồn trữ nhằm đảm bảo chất lượng giống. Ngành nông nghiệp thành phố sẽ tập trung vào các hoạt động hỗ trợ nâng cao kỹ năng sản xuất giống cho các nông hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã. Từng bước phát triển dịch vụ cung ứng giống gắn với nhu cầu thị trường. Nếu khâu thương mại hóa lúa giống được triển khai hiệu quả, TP Cần Thơ mới có khả năng hoàn thành mục tiêu trở thành trung tâm cung cấp giống lúa cho vùng ĐBSCL.