Hơn 1 năm nay, nhiều nông dân ở huyện Tân Phú (Đồng Nai) lại ồ ạt rủ nhau trồng cây dó bầu để cấy trầm với mong muốn đổi đời. Song, cây dó bầu thu được trầm phải mất từ 10-12 năm, đến lúc đó vẫn chưa ai biết, trầm còn bán được giá cao hay không.

Diện tích trồng dó bầu ở huyện Tân Phú ngày một tăng nhanh, nhưng đa số nông dân đều không biết đầu ra của loại cây này trong tương lai sẽ ra sao. Chỉ biết rằng hiện tại, thương lái vào tận vườn mua dó bầu với giá từ 600-800 ngàn đồng/cây tùy theo đường kính.

* Hy vọng đổi đời

Phong trào trồng cây dó bầu để cấy trầm tại Tân Phú từng rộ lên vào thời điểm 2005-2006 rồi lụi tắt, song lại phát triển rầm rộ trở lại từ giữa năm 2012. Dó bầu được trồng nhiều ở các xã: Phú Sơn, Phú Trung, Phú An, Phú Lộc, Núi Tượng. Lúc đầu, nông dân chỉ trồng bao quanh khu vực rẫy của mình, hoặc trồng xen trong vườn điều và một số cây trồng khác. Nhưng sau đó, nghe đồn thổi rằng lợi nhuận của cây dó bầu khi cấy trầm có thể đạt 600-800 triệu đồng/hécta, nhiều hộ đã tiến hành trồng toàn bộ dó bầu, có hộ còn chuyển đổi cả đất trồng bắp sang trồng dó bầu.

Ông Nguyễn Bá Phương, ấp Phú Lâm 5, xã Phú Sơn (huyện Tân Phú) bộc bạch: “Tôi trồng gần 6 hécta dó bầu, trong đó cả trồng thuần lẫn xen trong vườn điều.

Nghe nói trồng dó bầu cấy trầm thu lời gần 1 tỷ đồng/hécta, nên tôi quyết liều một phen. Nhưng cũng lo, nếu sau 10 năm nữa đến thời kỳ thu hoạch mà người ta không mua thì coi như trắng tay”. Ông Nguyễn Văn Kính, ấp 1 (xã Phú Lộc), kể: “Thấy vườn mãng cầu ta già cỗi cho thu nhập thấp, tôi đã chặt bỏ để trồng cây dó bầu, vì nghe nói loại cây này cho lợi nhuận cao”.

Tuy vậy, hầu hết nông dân khi được hỏi đều nói, chỉ biết thương lái đang lùng mua dó bầu để cấy trầm với giá từ 600-800 ngàn đồng/cây có đường kính trên 20cm, ngoài ra không biết gì hơn.

Để tìm hiểu thêm, chúng tôi tìm đến cơ sở sơ làm trầm của anh Đinh Cao Nhật (xã Phú Sơn). Anh Nhật cho biết: “Cơ sở của tôi sơ chế dó bầu lấy trầm khoảng 2 năm nay. Hàng được một số thương lái từ TP.Hồ Chí Minh về lấy và thương lái từ Trung Quốc, Đài Loan sang mua trực tiếp. Giá trầm từ 2-7 triệu đồng/kg tùy thuộc vào chất lượng trầm”. Và việc mua bán trầm giữa các cơ sở làm trầm ở huyện Tân Phú với thương lái hầu hết chỉ là “tiền trao cháo múc”, không có hợp đồng.

* Ai mua trầm?

Ông Trương Lộc, Phó chủ tịch UBND xã Phú Sơn, lo ngại: “Trồng dó bầu phải 10-12 năm sau mới có thu, trong khi đầu ra phần lớn bán cho thương lái Trung Quốc nên xã khuyến cáo người dân không trồng ồ ạt. Biết đâu đến khi dó bầu thu hoạch, thương lái Trung Quốc lại ngưng mua”.

Cũng theo ông Lộc, cây dó bầu có thời gian sinh trưởng kéo dài, nếu không bán được hàng, nông dân sẽ thiệt hại rất lớn. “Hơn 2 tháng nay, thương lái Trung Quốc, Đài Loan đã giảm mua trầm loại phẩm chất thấp, chỉ chọn mua loại trầm đặc biệt. Do đó, tại nhiều cơ sở làm trầm, hàng chất đống trong kho chưa bán được” - ông Bùi Ngọc Sơn, Chủ tịch xã Phú Trung (huyện Tân Phú) nói. Ông Sơn cho biết thêm, vào đầu năm 2013, thương lái từ Trung Quốc và TP.Hồ Chí Minh đổ xô về mua trầm, trầm loại nào bán cũng được. Khi ấy, xã Phú Trung có đến 20 cơ sở sản xuất trầm, thu hút gần 500 công nhân trên địa bàn và từ nơi khác đến. Nhưng hiện một số cơ sở đã đóng cửa, số còn lại chỉ làm cầm chừng và lượng công nhân giảm 2/3.

Ông Liễu Văn Chi ở ấp Phú Lợi, xã Phú Trung - cơ sở làm trầm đầu tiên ở huyện Tân Phú, kể: “Làm trầm có 2 cách là khoan cây dó bầu cấy thuốc và bóc vỏ quét thuốc. Loại khoan cấy thuốc phải 2-3 năm sau mới được thu, nhưng hàng không bán qua Trung Quốc được thì có thể bán sang Campuchia, Lào. Còn dạng quét thuốc chỉ sau hơn 1 năm là thu hoạch, song chỉ bán qua Trung Quốc”. Ông Chi bày tỏ, làm ăn với thương lái Trung Quốc rất bất an, vì chỉ cần họ ngưng mua hàng thì cả cơ sở làm trầm với nông dân đều “lãnh đủ”.