Trong chiến lược phát triển kinh tế giai đoạn 2010-2015, Đông Triều (Quảng Ninh) đặc biệt nhấn mạnh việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng thu nhập trong sản xuất nông nghiệp. Hiện trên địa bàn huyện có hơn 1.800ha diện tích vườn tạp, vườn cây ăn quả kém hiệu quả đang cần được chuyển đổi sang trồng các loại cây khác có giá trị kinh tế cao hơn. Trong những loại cây trồng được chọn thay thế, cây nghệ vàng có vẻ là hướng đi khả quan...

Cây nghệ vàng trước đây chủ yếu trồng lẻ tẻ trong vườn nhà của một số gia đình ở Đông Triều và vì thế người ta cũng không mấy quan tâm đến chất lượng giống, quy trình canh tác v.v. Bà con trồng nghệ vàng chỉ để làm thực phẩm, không ai nghĩ đến việc sản xuất quy mô lớn loại cây này như một cây thuốc nam quý...

Nhưng gần đây, nhận thấy cây nghệ vàng là loại cây thuốc có giá trị, lại phù hợp với đồng đất địa phương, Công ty cổ phần Secoin Quảng Ninh, một công ty chuyên bảo tồn và phát triển dược liệu, đã đề xuất thực hiện dự án: “Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình trồng nghệ vàng (Curcuma longa L.) theo tiêu chí GACP và chế biến nghệ tại Quảng Ninh”. Dự án thuộc Chương trình “Hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi” giai đoạn 2011-2015. Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Giám đốc Công ty cổ phần Secoin Quảng Ninh, Chủ nhiệm Dự án, cho biết: “Năm 2010 Công ty đã khảo nghiệm được 15 loại cây dược liệu trên địa bàn huyện, trong đó cây nghệ vàng được đánh giá là cây có nhiều triển vọng nhất, bởi hoạt chất cao gấp 1,5 lần so với nghệ vàng trồng ở các vùng như Hưng Yên, Hà Nội, Phú Thọ. Và trên cơ sở khảo nghiệm 3 năm, chúng tôi thấy điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu ở Đông Triều rất phù hợp nên đã mở rộng thực hiện dự án này. Năm 2012 bắt đầu trồng tạo giống và hiện nay đã trồng đại trà trên diện tích 75ha; năm 2014 sẽ bắt đầu sơ chế sản phẩm... Đến nay, kế hoạch thực hiện dự án đang rất đúng tiến độ đề ra. Cây nghệ phát triển tốt, đồng thời Công ty cũng đã tìm được đối tác để tiêu thụ toàn bộ sản phẩm sau khi thu hoạch và sơ chế...”.

Chúng tôi đến thăm vườn nghệ của gia đình chị Diệp Thị Hoàn ở Đội 4, thôn 2, xã Tràng Lương, huyện Đông Triều. Đây là một trong những hộ gia đình tham gia Dự án. Vườn nghệ gia đình chị có diện tích khoảng hơn 2.000m2. Mặc dù chưa đến ngày thu hoạch nhưng nhìn những cây nghệ tươi tốt, lớn nhanh từng ngày, có thể tin nó sẽ cho thu nhập cao. Chị Hoàn tâm sự: “Trước đây khu vườn toàn trồng vải nhưng mấy năm gần đây cây vải không mang lại hiệu quả kinh tế nên chúng tôi chặt phá đi và để đất trống gần 2 năm trời. Khi nghe tin Công ty Secoin Quảng Ninh đang triển khai Dự án trồng nghệ vàng, gia đình tôi đăng ký trồng 6 sào (mỗi sào là 360m2). Khi tham gia Dự án, chúng tôi được Công ty cung cấp 100% củ giống và phân bón, được cán bộ kỹ thuật của Công ty đến tận nơi hướng dẫn cách trồng, chăm sóc… Đến nay vườn nghệ của gia đình tôi đang phát triển tốt, tôi thực sự vui mừng. Và điều rất quan trọng nữa là tôi và bà con trồng nghệ rất yên tâm vì được Công ty cam kết mua toàn bộ sản phẩm không chỉ trong giai đoạn thực hiện dự án mà cả sau này, khi dự án kết thúc, nếu như chúng tôi vẫn tiếp tục trồng nghệ...”.

Do có sự khảo sát, đánh giá khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn nước v.v. cẩn thận nên khi Dự án được triển khai, không chỉ với gia đình chị Hoàn mà cả toàn bộ 75 ha cây nghệ vàng ở ba xã Tràng Lương, Bình Khê, An Sinh của Dự án đều phát triển tốt. Đây là ba xã có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số vốn có kinh nghiệm về cây thuốc nam nên khi tiếp nhận công nghệ chuyển giao trồng nghệ vàng, bà con tiếp thu khá thuận lợi. Những công nghệ mới áp dụng trong trồng trọt, thu hái và sơ chế nghệ vàng theo tiêu chí GACP đều ngắn gọn dễ hiểu và rất dễ áp dụng đối với đại đa số người dân ở khu vực sẽ triển khai Dự án. Đồng thời các cán bộ kỹ thuật của Công ty cổ phần Secoin còn luôn tận tình hướng dẫn bà con thực hiện nghiêm ngặt các khâu theo đúng quy trình công nghệ đã được chuyển giao. Kỹ sư Đào Văn Hưng, cán bộ kỹ thuật của Công ty cổ phần Secoin, cho biết: “Trong quá trình trồng nghệ vàng, chúng tôi luôn kết hợp chặt chẽ với Viện dược liệu (là đơn vị chuyển giao công nghệ) để thực hiện đúng quy trình, từ khâu làm đất đến chọn và xử lý giống, trồng, chăm sóc, bón phân v.v. cũng như theo dõi tình hình sinh trưởng, tình hình sâu hại để kịp thời đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời và hiệu quả nhất”.

Với Dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình trồng nghệ vàng theo tiêu chí GACP và chế biến nghệ tại Quảng Ninh”, cây nghệ vàng, một cây dược liệu quý được trồng theo tiêu chí GACP-WHO trên quy mô lớn lần đầu tiên được áp dụng ở Quảng Ninh. Đây có thể coi là tiền đề để xây dựng vùng sản xuất nguyên liệu bền vững cho công nghiệp dược và xuất khẩu đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Đông Triều.