Là một trong những địa phương đi đầu trong việc trồng cây đỗ tương trên đất hai lúa, đến nay, cây đỗ tương đã được trồng đại trà trên toàn xã Liên Châu (Yên Lạc - Vĩnh Phúc), mở ra hướng đi mới cho chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần nâng cao đời sống người dân nơi đây.

Chúng tôi tới thăm cánh đồng Nhật Chiêu, xã Liên Châu vào đúng thời điểm bà con đang khẩn trương gieo trồng đỗ tương vụ đông. Vừa nhanh tay vẩy những gốc rạ ủ lên các hạt đỗ đã được gieo, bà Đặng Thị Thân (thôn Nhật Chiêu 4) phấn khởi cho biết: “Mấy hôm nay thời tiết nắng đẹp, khô ráo nên chúng tôi đang tranh thủ hoàn tất việc gieo hạt đỗ tương. Vụ đông năm nay, gia đình tôi trồng 3 sào đỗ tương trên chân ruộng hai vụ lúa, hiện tại đã gieo được 2 sào. Do cây đậu tương có tính cạn, chịu được hạn nhưng không chịu được úng nước nên thời tiết như mấy ngày hôm nay rất thuận lợi cho việc gieo trồng, cũng như sự sinh trưởng, phát triển của cây, năng suất khi thu hoạch sẽ đạt cao hơn”

Cây đỗ tương được gieo trồng trên đất Liên Châu đến nay đã được gần 20 năm, trước kia bà con nông dân trong xã chỉ trồng các giống đỗ tương truyền thồng, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu nên cho năng suất không cao. Được sự giúp đỡ của Viện Di truyền Nông nghiệp, phòng NN&PTNT huyện, Liên Châu đã tiến hành gieo trồng thử nghiệm một số giống đỗ tương như: DT84, DT96, DDT, DDVN,… Sau 3 vụ gieo trồng thử nghiệm cho thấy giống đỗ tương DT96 phù hợp hơn cả với điều kiện thổ nhưỡng, năng suất trung bình đạt 19-20 tạ/ha, bình quân cho thu lãi 20 triệu đồng/ha. Qua thực tế cho thấy, đỗ tương là loại cây dễ trồng, thích hợp trên nhiều chân đất khác nhau; hiệu quả kinh tế cao, chi phí thấp, tốn ít công lao động, phân bón, giống; dễ mở rộng diện tích trong vụ đông. Không như các cây trồng khác, sản phẩm đỗ tương có thị trường tiêu thụ ổn định, nhu cầu về đỗ tương cho chế biến thực phẩm và thức ăn cho chăn nuôi ngày càng lớn. Sau khi thu hoạch, lá và rễ đỗ tương để lại trong đất một lượng phân bón góp phần cải tạo đất, tạo môi trường canh tác bền vững.

Đồng chí Nguyễn Hữu Hưởng, cán bộ nông nghiệp xã Liên Châu cho biết: Liên Châu có lợi thế về quỹ đất trồng cây đỗ tương hơn so với các địa phương khác. Hiện nay, diện tích đất canh tác của toàn xã là 500 ha, trong đó có 280 ha đất chuyên màu và 220 ha đất hai lúa một màu, chuyên để trồng cây đỗ tương vụ đông nên diện tích trồng đỗ tương của xã luôn ổn định, là một trong những xã có diện tích trồng đỗ tương lớn nhất huyện. Về giống cây, nếu như trước đây người dân phải mua giống của HTX Nhật Chiêu (xã Liên Châu) thì đến nay nhờ được cán bộ nông nghiệp hướng dẫn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, các hộ dân đều có thể tự chủ động nguồn giống cho vụ tiếp theo. Chính vì vậy, đỗ tương được xác định là một trong những cây trồng vụ đông chủ lực trên chân đất sau lúa mùa của xã. Trung bình mỗi năm, xã Liên Châu gieo trồng khoảng 200 ha đỗ tương, có những năm người dân gieo trồng cả 3 vụ, diện tích lên tới gần 500 ha. Tuy nhiên, do vụ hè thường gặp mưa trong khi cây đỗ tương chỉ ưa cạn, vụ xuân cây lại dễ gặp các bệnh như mốc sương, phấn trắng, rỉ sắt,… năng suất không cao nên đến nay người dân trong xã chỉ trồng cây đỗ tương vào vụ đông.

Hiện nay, gieo trồng đỗ tương vụ đông ở Liên Châu đã trở thành phong trào rộng khắp, sau khi thu hoạch lúa mùa. Nói về hiệu quả của việc trồng cây đỗ tương, anh Đoàn Văn Ba, thôn Nhật Tiến 3 cho biết: “Vụ đông này nhà tôi có 6 sào ruộng, đều trồng đỗ tương, đây là diện tích trên chân ruộng hai vụ lúa, gặt xong vụ mùa chúng tôi gieo đỗ tương vào ngay chân gốc rạ. Công chăm sóc, chi phí bón phân, phun thuốc cho cây đỗ tương tốn ít hơn so với các loại cây khác, mỗi sào cho thu lãi khoảng 2 triệu đồng, cao gấp 1,5 – 2 lần so với trồng ngô, thu hoạch xong không phải mang đi bán mà thương lái tới tận nơi thu mua”

Vụ đông năm nay, Liên Châu phấn đấu gieo trồng 335,2 ha, trong đó đỗ tương vẫn là cây chủ lực với diện tích gieo trồng phấn đấu đạt 206 ha, năng suất 21 tạ/ha, sản lượng 425 tấn. Để đảm bảo chỉ tiêu đề ra ngay từ đầu tháng 9, UBND xã đã xây dựng kế hoạch sản xuất vụ đông, triển khai đến tất cả các HTX, các thôn, trong đó tập trung vào công tác nạo vét kênh mương, đề phòng mưa to úng ngập diện rộng. Đến nay, xã đã nạo vét được 10 km kênh mương và chỉ đạo các thôn, hộ tự tổ chức nạo vét các mương ống và các nhánh đến từng ruộng. Song song với đó, xã đã chỉ đạo các hộ dân thu hoạch nhanh vụ mùa, giải phóng đất, tranh thủ thời tiết thuận lợi gieo trồng ngay vụ đông, đảm bảo thời hạn gieo trồng theo phương châm “Sáng lúa, chiều cây vụ đông”. Đồng thời hỗ trợ tiền mua giống cho người dân (900.000 đồng/ha); tổ chức các buổi tập huấn về kỹ thuật canh tác, kỹ thuật chọn giống cho nông dân; tăng cường công tác giám sát, dự tính, dự báo, thường xuyên thông báo tình hình sản xuất, diễn biến sâu bệnh trên các loại cây trồng để người dân nắm bắt, tránh gây thiệt hại cho sản xuất. Với những kinh nghiệm trong gieo trồng, mở rộng diện tích đỗ tương đông trên đất hai vụ lúa, những ngày này, người dân xã Liên Châu đang tự tin bắt tay vào vụ sản xuất mới với hi vọng thêm một vụ đông thắng lợi.