Ai đã trồng cây huê và ai đã trồng cây dó trầm? Có lẽ quá nửa người dân có đất trồng rừng đều giơ tay. Anh bạn tôi cũng đã từng bỏ ra cả triệu bạc cạy cục người quen mua cho mấy trăm cây huê để trồng trên mảnh đất bé bằng cái bàn tay với hy vọng đổi đời trong… tương lai.

Cây huê tốt tươi quá sức mong đợi, nhưng đến lúc này người ta nói chỉ huê đỏ mới có giá còn huê trắng giá xấp xỉ… củi. Nhìn lại cây huê trong vườn, anh bạn tôi nói toàn huê… trắng! Với cây dó trầm, tôi cũng chưa được mục sở thị cái chất trầm trong thân cây dó trồng nó ra làm sao, chỉ biết rằng đến lúc này nhiều nhà trồng trầm dó, cây lên tốt tươi và hy vọng đang treo trên ... cành cây. Tất nhiên trầm trong tự nhiên thì đã được minh chứng rồi và hẳn nhiên đấy là chuyện hoàn toàn khác, nó chỉ là làm thăng hoa sự kỳ vọng vào cây trầm dó đang được trồng vô tội vạ hiện nay mà thôi.

Có một thực tế đã được kiểm chứng là những người bán cây giống lợi to. Khi cây huê được năm năm tuổi, mới thấy cái giống huê này nhân giống làm sao. Chẳng là cây huê nhà bên cạnh nhà tôi đã ra hoa, kết trái và sau mùa mưa dưới gốc cây huê con mọc như cỏ dại… Phàm đã quý thường hiếm, còn cỏ dại thì không bao giờ thiếu, cái triết lý ấy hình như đang ám ảnh những ai trồng huê, trồng trầm.

Vấn đề là ai lý giải những điều có vẻ bất thường đó? Trong khi ta có đủ "binh hùng, tướng mạnh" trong lĩnh vực trồng trọt? Lâu nay chưa có cơ quan chức năng nói cho rành rọt vấn đề này mà chỉ có thông tin "vỉa hè", của ông này, ông nọ, được báo chí nối dài và thành niềm tin về một tương lai… xa thẳm! Và cũng chưa chắc đã là tương lai xa mà cũng có thể là cạm bẫy của những thế lực ẩn khuất đằng sau những mưu đồ đen tối, như những điều mà trong thực tế đã diễn ra như thu mua móng trâu bò, lá điều, đỉa...

Đành rằng có những giống cây trồng, vật nuôi "ngoài luồng", cơ quan chức năng không trực tiếp nhân giống, phổ biến… nên không chịu trách nhiệm về nó. Nhưng trong thực tế nếu có những giống cây, con nào xuất hiện, là cơ quan chuyên môn, là cơ quan quản lý nhà nước phải tìm hiểu để tỏ rõ quan điểm nhằm định hướng dư luận, định hướng phát triển, đặc biệt là hướng dẫn cho nông dân trong phát triển cây trồng, vật nuôi, tránh những thiệt thòi do thiếu thông tin.

Nếu nó chưa được kiểm nghiệm, chưa khẳng định, chỉ mới dạng mày mò thử nghiệm thì cũng phải có những thông tin chính thống nói rõ như vậy. Không chỉ trầm dó, huê mà rồi đây sẽ có nhiều cây, con khác rất cần cơ quan chức năng sớm nắm bắt và có những thông tin đầy đủ để định hướng làm ăn cho bà con nông dân.