Vào những ngày này, nông dân trên địa bàn tỉnh Hậu Giang đang tất bật thu hoạch vụ lúa Thu đông 2013. Bên cạnh áp lực phải cắt lúa trong điều kiện thời tiết không mấy thuận lợi, thì có một tín hiệu đáng mừng là thị trường giá lúa đang dần ấm trở lại.

Giá lúa dần nhích lên

Hiện tại, thương lái thu mua lúa tươi hạt dài (cắt tay tại ruộng) có giá từ 3.200-3.400 đồng/kg; cắt máy 4.200-4.300 đồng/kg; lúa khô 5.000-5.100 đồng/kg, tăng từ 100-200 đồng/kg so với đầu tuần trước. Việc giá lúa đang có dấu hiệu nhích lên đã làm cho nhiều nông dân cảm thấy phấn khởi. Với vẻ mặt tươi cười, bà Nguyễn Thị Hằng, ở ấp 5, xã Vĩnh Thuận Đông, huyện Long Mỹ, chia sẻ: “Gia đình tôi vừa thu hoạch xong 6 công lúa, giống OM5451, năng suất đạt 600 kg/công. Do nước ngập không thể cắt bằng máy nên chuyển sang cắt tay và phải đem về phơi bán lúa khô. Mặc dù hơi vất vả, nhưng khoảng 3-4 ngày nay, khi nghe tin tình hình giá lúa đang tăng trở lại nên phần nào cũng thấy vui mừng. Hiện thương lái đã ngã giá 5.100 đồng/kg và tôi đang phơi cho mau khô để cân lúa”.

Có cùng tâm trạng trên, anh Nguyễn Văn Nhỏ, ở ấp 1, thị trấn Nàng Mau, huyện Vị Thủy, bộc bạch: “Sau một thời gian dài ở mức thấp, hiện giá lúa đang được đảo chiều theo hướng có lợi cho nông dân. Một số ít hộ có lúa Thu đông còn xót lại đang tranh thủ thu hoạch bán cho thương lái sớm một ngày đỡ một ngày, vì trong điều kiện khó khăn như hiện nay, giá lúa tăng thêm một đồng thì người dân đỡ khổ một phần”.

Mặc dù giá lúa đang có dấu hiệu tăng trở lại, nhưng theo tính toán của nông dân, với giá thu mua như hiện nay người trồng lúa vẫn chưa có được lợi nhuận, chủ yếu là lấy lúa cũ đổi lúa mới. Riêng những hộ làm kỹ, đạt năng suất cao thì có thể kiếm lời khoảng 200.000-300.000 đồng/công. Ông Nguyễn Trường Hận, ở ấp 4, xã Thuận Hòa, huyện Long Mỹ, cho rằng: “Đa phần những hộ thu hoạch lúa vào thời điểm này đều mướn nhân công thu hoạch bằng tay. Chính vì vậy, phải tốn nhiều chi phí thuê nhân công cắt, thu gom, máy suốt, cộng với tiền mua phân, thuốc nên chi phí đầu tư rất cao. Trong khi, giá lúa tươi (cắt tay) vẫn ở mức dưới 4.000 đồng/kg thì nông dân rất khó có lời”.

Bà Nguyễn Thị Út, Giám đốc Công ty TNHH Đại Phát, cho hay: “Một tín hiệu đáng mừng cho nông dân đang thu hoạch lúa Thu đông vào thời điểm này là hiện thị trường xuất khẩu lúa, gạo của doanh nghiệp đã có thuận lợi hơn so với thời điểm tháng 9. Một số nước như Trung Quốc, Hồng Kông đang có hướng tìm những bản hợp đồng mới về xuất khẩu gạo tại Việt Nam. Riêng công ty chúng tôi đang thỏa thuận về giá với Hồng Kông, nếu đạt được công ty sẽ có bản hợp đồng xuất sang nước này 6.000 tấn gạo, đồng thời khả năng giá lúa nguyên liệu trong dân sẽ được sáng sủa hơn trong thời gian tới”.

Khả năng lúa bị ảnh hưởng do lũ

Do ảnh hưởng của mưa, bão cộng với nước lũ lên nhanh trong những ngày qua nên hầu hết các diện tích lúa Thu đông còn lại trên địa bàn tỉnh đều bị ngập sâu trong nước, nhiều nông dân đang lo lắng về khả năng nước lũ làm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hạt lúa khi thu hoạch. Ông Phạm Văn Hải, ở ấp 4, xã Thuận Hòa, huyện Long Mỹ, lo lắng: “Nhà còn gần 1ha lúa đến 3 ngày nữa mới thu hoạch và tất cả đều bị ngập trong nước. Tuy khu vực này có đê bao và trạm bơm, nhưng do lúc lúa trổ đúng ngay thời điểm nước lên nên cây lúa vượt theo con nước. Lúc này, khi bơm nước ra để thu hoạch thì lúa bắt đầu đổ ngã, nếu không cắt kịp thời, lúa sẽ lên mộng và làm giảm năng suất, chất lượng gạo, đồng thời khó tiêu thụ là điều không tránh khỏi”.

Theo báo cáo của Sở NN&PTNT tỉnh, đến thời điểm này, toàn tỉnh đã thu hoạch được hơn 30.000ha lúa Thu đông, chiếm hơn 60% tổng diện tích gieo sạ, năng suất bình quân đạt khoảng 4,9 tấn/ha. Diện tích lúa còn lại chủ yếu ở huyện Long Mỹ và Phụng Hiệp, dự kiến, đến cuối tháng 10 sẽ thu hoạch dứt điểm. Trong khi, theo dự báo của ngành chuyên môn tỉnh, khả năng mực nước lũ năm nay trên địa bàn tỉnh ở mức đỉnh điểm và có thể kéo dài từ ngày 19-10 đến 7-11. Chính vì vậy, không ít diện tích lúa Thu đông được bà con thu hoạch vào thời điểm này sẽ bị ảnh hưởng mạnh về năng suất và chất lượng nếu như ngành chức năng không có giải pháp phòng ngừa.

Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Lê Văn Đời cho rằng: Hiện ngành nông nghiệp tỉnh đang chỉ đạo các địa phương còn diện tích lúa Thu đông nên khẩn trương vận động người dân đẩy nhanh tiến độ thu hoạch. Những nơi có đê bao, trạm bơm cần lên kế hoạch bơm thoát nước nhằm hạn chế áp lực thu hoạch lúa trong dân. Về biện pháp lâu dài, cần xem xét giảm diện tích sản xuất lúa không chính vụ (vụ Hè thu và Thu đông), không nên đặt nặng sản xuất lúa hàng hóa lên hai vụ này, mà chủ yếu là sản xuất giống để phục vụ vụ lúa Đông xuân, nhằm tránh lượng lúa dư thừa so với nhu cầu thị trường như hiện nay. Đối với doanh nghiệp, thay vì hỗ trợ họ thu mua tạm trữ lúa cho nông dân, Chính phủ cần có chính sách phù hợp để gắn doanh nghiệp vào các cánh đồng mẫu lớn mà thời gian qua chúng ta đã thực hiện bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực…