Khoảng 2 năm trở lại đây, sản lượng bưởi vào dịp tết của nhà vườn Châu Thành (Hậu Giang) có xu hướng giảm. Ngoài nguyên nhân vườn bưởi bị lão hóa, thì sâu đục trái bưởi cũng là nỗi lo canh cánh của bà con. Để bảo toàn sản lượng bưởi trong dịp Tết Nguyên đán Giáp Ngọ 2014, hiện nay Châu Thành tích cực cùng nhà vườn thực hiện nhiều biện pháp phòng ngừa loại bệnh này.
Mới đây, qua khảo sát của Trạm Bảo vệ thực vật huyện, vụ bưởi Tết Nguyên đán năm nay có khoảng 66ha bị thiệt hại từ 5-10%, cá biệt có hộ bị thiệt hại từ 50-70% do ảnh hưởng của sâu đục trái. Điển hình như vườn bưởi của anh Nguyễn Văn Dũng, ở ấp Phú Lễ, xã Phú Tân, so với những năm trước, vườn bưởi hơn 10 công của anh mỗi năm vào dịp tết cho sản lượng từ 2-3 tấn trái, thu nhập từ 50-70 triệu đồng. Nhưng tết năm nay coi như mất trắng, bởi 2 tháng qua toàn bộ số bưởi mà anh khiển cho trái để bán đúng vào dịp tết bị sâu đục trái hoành hành. Mặc dù trong thời gian này, anh chạy ngược xuôi học hỏi kinh nghiệm của bà con về phương pháp phòng trị nhưng không hiệu quả. Anh nói: “Mỗi sáng ra vườn nhìn thấy bưởi rụng vung vãi khắp mặt đất, thấy mà xót cả ruột, nhưng lực bất tòng tâm”. Sau khi được cán bộ kỹ thuật Trạm Bảo vệ thực vật huyện trực tiếp tư vấn và hướng dẫn cách cắt cành, điều chỉnh dung lượng thuốc điều trị hợp lý để khắc phục, giờ thì anh chỉ trông đến tháng 3, tháng 4 âm lịch năm sau mới có khoản thu nhập ở số bưởi còn sót lại.

Toàn huyện Châu Thành hiện có 6.200ha diện tích cây có múi, trong đó bưởi Năm Roi có 1.600ha, chiếm 25% diện tích. Hai năm qua, song song với bệnh vàng lá, thối rễ thì tình hình sâu đục trái bưởi luôn là nỗi lo của các nhà vườn. Trước thực trạng có nhiều vườn bưởi bị sâu đục trái gây hại và lan nhanh, Trạm Bảo vệ thực vật huyện tuyên truyền, vận động bà con áp dụng các biện pháp ngăn ngừa để bảo vệ diện tích vườn cây ăn trái của bà con. Ngoài hướng dẫn chăm sóc sử dụng phân hữu cơ, hướng dẫn kỹ thuật cắt cành, tạo tán, để loại bỏ nơi trú ẩn của bướm phát triển thành sâu, thì kỹ thuật bao trái được đánh giá là biện pháp khả thi. Bởi biện pháp này không chỉ giúp ngăn ngừa được sâu đục trái, nâng cao chất lượng sản phẩm, mà còn giúp nhà vườn giảm rất nhiều chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Tết Nguyên đán Giáp Ngọ 2014 là năm thứ 2, gia đình anh Nguyễn Hoàng Nam, ở ấp Phú Lễ, xã Phú Tân, luôn đặt nhiều hy vọng vào vườn bưởi hơn 30 công của mình. Năm 2011, khi thấy nhiều vườn bưởi trong ấp bị sâu gây hại, anh tranh thủ sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Trạm Bảo vệ thực vật huyện Châu Thành về cách chăm sóc phòng ngừa, đến nay, vườn bưởi của anh đã khống chế tốt được các loại sâu gây hại. Anh Nam cho biết, từ khi vườn bưởi của anh sử dụng phương pháp dùng túi bao trái, không chỉ ngăn ngừa được sâu mà còn đạt về tiêu chuẩn phẩm chất, nên được nhiều thương lái ưa chuộng, thương lượng giá cũng nhỉnh hơn so với bưởi không áp dụng kỹ thuật này.
Kinh nghiệm để có bưởi bán đúng vào dịp tết, từ đầu tháng 6 âm lịch, bà con bắt đầu để trái, đến tháng 9, tháng 10 âm lịch là giai đoạn cao điểm chăm sóc của nhà vườn để quyết định sản lượng. Nhưng thời điểm này, tình hình thời tiết có lúc diễn biến bất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho sâu đục trái ngày càng lan nhanh. Để vụ bưởi tết năm nay của bà con được đảm bảo, từ đầu tháng 10-2013, Trạm Bảo vệ thực vật huyện đã phát động ra quân thực hiện chiến dịch “Thu gom và tiêu hủy” trái bưởi bị sâu gây hại, với thông điệp “Để bưởi bớt sâu - gom mau trái rụng”. Việc thu gom và tiêu hủy trái bưởi bị hư nhằm làm giảm tối đa số lượng thành trùng, ấu trùng sâu đục trái, để ngăn ngừa sâu tiếp tục tấn công gây hại. Trong lần thực hiện chiến dịch này, các ban, ngành, đoàn thể địa phương đồng loạt đến các vườn bưởi thu gom toàn bộ số bưởi trái rụng do sâu gây hại. Toàn bộ số lượng bưởi được thu gom được tiêu hủy bằng phương pháp: ngâm trong dung dịch vôi có nồng độ từ 1-5%, sau đó đào hố chôn vùi dưới lòng đất nhằm tiêu diệt và ngăn ngừa sự phát tán của sâu. Ông Mã Xủi, Trưởng Trạm bảo vệ thực vật huyện, cho biết thêm: Để bảo toàn sản lượng bưởi trong dịp tết năm nay, trước đó, Trạm Bảo vệ thực vật huyện cũng tổ chức 10 buổi tọa đàm về chuyên đề phòng ngừa sâu đục trái bưởi. Tập huấn 30 cuộc về kỹ thuật cắt cành, tạo tán để loại bỏ nơi trú ẩn của bướm sinh sôi nảy nở phát triển thành sâu đục trái. Bên cạnh đó thực hiện 5 mô hình thí điểm ở 3 xã, thị trấn trồng bưởi nhiều như Phú Tân, Phú Hữu và thị trấn Mái Dầm, với diện tích 10ha, có 17 hộ tham gia. Tại các mô hình, bà con được hỗ trợ trên 34.500 túi bao trái cùng một số loại thuốc đặc trị để bảo vệ an toàn vườn bưởi của gia đình. Thời gian thực hiện và đánh giá kết quả mô hình từ 4-11-2013 đến 25-1-2014, sau đó rút kinh nghiệm tiếp tục nhân rộng đến các địa phương còn lại. Cũng theo ông Mã Xủi: Hiện nay vụ bưởi tết của nhà vườn Châu Thành đang trong giai đoạn chăm sóc cẩn thận để phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán, nhưng do điều kiện kinh phí, nên vấn đề hỗ trợ cũng chỉ giới hạn ở 5 mô hình thí điểm tại những nơi có diện tích trồng bưởi nhiều. Nhưng thời gian này cũng là thời điểm giao mùa, thời tiết khô hanh và nóng, các loại côn trùng có điều kiện sinh sôi phát triển. Do đó đối với diện tích bưởi chưa được hỗ trợ từ chương trình, ngành nông nghiệp và Trạm Khuyến nông, Trạm Bảo vệ thực vật huyện tiếp tục tuyên truyền vận động bà con tích cực chủ động phòng ngừa, thường xuyên theo dõi tình hình sâu bệnh, phân công cán bộ chuyên môn bám chặt địa bàn, kịp thời tư vấn hỗ trợ kỹ thuật cho bà con, với quyết tâm không để tình hình sâu đục trái lan rộng, bảo vệ thành quả sản xuất cho bà con. Với sự vào cuộc của ngành chức năng và chính quyền địa phương, hy vọng bằng sự nỗ lực này không chỉ ở vụ bưởi tết năm nay, mà thời gian tới nhà vườn Châu Thành sẽ có thêm nhiều niềm vui trong vụ mùa bưởi tết hàng năm.