Vụ tôm năm 2014 đang trong giai đoạn thả giống, giá tôm nguyên liệu cũng trên đà tăng mạnh và ổn định, nông dân đang tranh thủ chuẩn bị cải tạo ao thả nuôi mẻ tôm đầu năm. Nhu cầu tôm giống tăng đột biến, nhưng năng lực sản xuất của các trại giống trong tỉnh Trà Vinh không đủ khả năng cung ứng, phần lớn tôm giống thả nuôi đều có nguồn gốc từ ngoài tỉnh nhập về bằng nhiều nguồn khác nhau, không qua kiểm dịch. Đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng tôm giống kém chất lượng xuất hiện trên thị trường ngày một nhiều, khiến ngành chuyên môn và người nuôi lo lắng.

Vụ nuôi tôm năm 2013, toàn tỉnh đã thả nuôi 2,14 tỷ con giống tôm sú trên diện tích 26.121ha và 1,09 tỷ con giống tôm thẻ chân trắng với diện tích 2.484ha. Tuy nhiên, do dịch bệnh hoại tử gan tụy và bệnh đốm trắng xuất hiện nhiều ở đầu vụ nên đã có 522 triệu con giống tôm sú bị thiệt hại, chiếm 27,1% con giống đã thả nuôi trên diện tích 5.612ha. Bên cạnh đó, tôm thẻ chân trắng cũng bị thiệt hại 214 triệu con giống, chiếm 19,6% giống thả nuôi với diện tích 479,7ha. Số tôm chết chủ yếu nuôi theo hình thức quảng canh, quảng canh cải tiến và một số diện tích nuôi thâm canh. Tôm "chết yểu" ở giai đoạn từ 20 - 75 ngày tuổi, có biểu hiện của bệnh gan tụy, đốm trắng và đầu vàng.

Trên địa bàn tỉnh có 98 trại sản xuất giống tôm sú (không có cơ sở sản xuất giống tôm thẻ chân trắng), 23 cơ sở ương thuần dưỡng giống tôm sú. Tuy nhiên, hiện mỗi năm các trại sản xuất giống của tỉnh chỉ sản xuất được khoảng 741 triệu con tôm giống, đáp ứng khoảng 36,4% nhu cầu trong tỉnh, số còn lại phải nhập về từ ngoài tỉnh. Thực tế cho thấy, một phần tôm giống sản xuất trong tỉnh chưa đảm bảo chất lượng, nguồn tôm giống nhập về từ ngoài tỉnh cũng khó kiểm soát một cách chặt chẽ. Người nuôi rất băn khoăn về chất lượng con giống, bởi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định sự thành, bại của vụ tôm. Còn về công tác kiểm soát tôm sú, tôm thẻ chân trắng giống trong tỉnh và nhập tỉnh, năm 2013 chỉ kiểm dịch được trên 1,1 tỷ con, chiếm khoảng 34% lượng giống thả nuôi.

Theo kỹ sư Huỳnh Duy Phong, cán bộ Nông nghiệp xã Mỹ Long Nam, huyện Cầu Ngang: Vụ tôm năm 2013, toàn xã có 1.090 lượt hộ thả nuôi với tổng diện tích 722,3ha, số lượng con giống 259,02 triệu con. Do có dịch bệnh xảy ra trong vụ nuôi đã làm thiệt hại 329ha (chiếm 45,5% diện tích thả nuôi), thiệt hại tương đương 45 tỷ đồng. Tôm chết phần lớn là do chất lượng tôm giống. Nguyên nhân dẫn đến tôm giống kém chất lượng là do nhiều cơ sở sản xuất tôm giống tại địa phương chưa thực hiện đầy đủ quy trình sản xuất tôm giống sạch bệnh. Công tác kiểm dịch tôm giống còn nhiều bất cập, chưa chặt chẽ, việc khai báo kiểm dịch trước khi xuất bán chưa được các cơ sở sản xuất, đại lý cung cấp tôm giống thực hiện nghiêm túc. Ngoài ra, một số người nuôi tôm có tâm lý ham rẻ, chủ quan, ít đem tôm giống đi kiểm dịch trước khi thả nuôi.

Ông Trần Văn Đoàn, ở ấp Ba, xã Mỹ Long Nam cho biết: Gia đình tôi có 02 hồ nuôi tôm sú với diện tích 5.000 m2 mặt nước, vụ tôm năm 2013, tôm bị chết do nhiễm bệnh gan tụy, đốm trắng và một số bệnh lạ khác.

Còn ông Nguyễn Ngọc Điện, ấp Tư, xã Mỹ Long Nam bức xúc: Vụ tôm năm 2013 thả 210.000 con giống (150.000 con tôm thẻ chân trắng) trên diện tích 0,5ha mặt nước, tôm khoảng 02 tháng chết không rõ nguyên nhân, gây thiệt hại gần 20 triệu đồng. Vụ tôm 2014 này tôi đã cải tạo xong ao nuôi nhưng chưa biết tìm con giống chất lượng, sạch bệnh ở đâu?. Ngoài ra, giá tôm giống năm nay tăng khoảng 15 đồng/con. Cụ thể, tôm sú 95 đồng/con, tôm thẻ chân trắng 110 đồng/con.

Vừa qua, tại Hội nghị Tổng kết nuôi trồng thủy sản năm 2013 của tỉnh, các đại biểu cho rằng: Thị trường tôm giống chưa được bảo hộ nên có tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh, không ít cơ sở sản xuất tôm giống sạch khó khăn vì đầu ra không ổn định. Nhiều người nuôi tôm sẵn sàng chọn mua tôm giống đảm bảo chất lượng với giá cao hơn bình thường. Các nhà sản xuất tôm giống “chân chính” cũng sẵn sàng đầu tư để sản xuất giống sạch với điều kiện giá phải phù hợp để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, hai đối tượng này ít có cơ hội gặp nhau bởi người nuôi rất khó xác định đâu là tôm giống sạch, trong khi một số đối tượng sản xuất, kinh doanh giống làm ăn gian dối lại thường dùng chiêu bài quảng cáo "giống sạch" để lừa người nuôi.

Ông Nguyễn Văn Quốc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Nuôi trồng thủy sản cho biết: Việc quản lý chất lượng tôm giống của tỉnh do Chi cục quản lý đang gặp khó do tình trạng tôm giống nhập tỉnh không thể kiểm soát. Bởi tôm giống có thể nhập từ nhiều con đường, nhiều cách thức khác nhau. Trong thời gian tới, để đáp ứng nhu cầu giống tốt cho người nuôi, ngành chuyên môn, ngành chức năng nhanh chóng quy hoạch lại vùng sản xuất tôm giống. Đối với các trại giống nằm trong quy hoạch mà chưa bảo đảm các yêu cầu về kỹ thuật sẽ vận động các chủ trại xây dựng lại cơ sở hạ tầng. Riêng các trại giống nằm ngoài quy hoạch thì đưa vào quy hoạch đúng tiêu chuẩn kỹ thuật quy định, Chi cục sẽ tăng cường kết hợp với ngành chức năng tuần tra, kiểm tra và sẽ xử lý nghiêm đối với các loại giống kém chất lượng. Thường xuyên công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng các trại giống đạt chất lượng cũng như những trại không đủ tiêu chuẩn.

Để nâng cao chất lượng con giống, ý thức của nông dân trong việc chọn lựa giống là điều cần thiết, ngành chức năng nhanh chóng triển khai quy hoạch vùng sản xuất giống tập trung, xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động sản xuất giống, tăng cường quản lý về điều kiện sản xuất, kinh doanh giống thuỷ sản, cần khắc phục hoặc xử lý đối với các cơ sở chưa đủ điều kiện, tăng cường công tác tập huấn, đào tạo kỹ thuật cho các trại sản xuất, kinh doanh tôm giống. Chuyển giao, phổ biến quy trình sản xuất giống sạch bệnh cho các trại sản xuất giống địa phương, từng bước nâng cao chất lượng sản xuất giống. Phối hợp chặt chẽ với các ngành, các cấp kiểm tra, xử lý nghiêm những cơ sở sản xuất giống kém chất lượng, chưa được kiểm dịch.

Với nghề nuôi tôm thì con giống là nhân tố mang tính quyết định sự thành công của một vụ nuôi. Nếu người nuôi thả tôm giống kém chất lượng, trôi nổi thì khả năng mất mùa gần như chắc chắn. Điều mà người dân và các ngành chức năng đang lo lắng nhất hiện nay là con giống kém chất lượng và giống đạt chuẩn luôn đan xen nhau.

Để giúp người nuôi tôm đạt hiệu quả trong vụ nuôi 2014, sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT) kêu gọi các công ty sản xuất giống ngoài tỉnh cam kết cung cấp giống chất lượng và khai báo kiểm dịch; phối hợp với sở NN-PTNT tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bạc Liêu trong quản lý giống, thường xuyên trao đổi thông tin về chất lượng giống, nhu cầu con giống; các cơ sở sản xuất giống trong tỉnh, nhất là Trung tâm Giống thủy sản thực hiện vai trò chủ công và điều tiết giống, chủ động xây dựng đề án phát triển giống thủy sản của tỉnh. Tiếp nhận thực nghiệm những công nghệ mới của các viện, trường để phục vụ nhu cầu phát triển giống thủy sản trong tỉnh, tham gia sản xuất giống theo nhu cầu mùa vụ thả nuôi, góp phần cùng các cơ sở sản xuất giống trong tỉnh cung cấp giống có chất lượng cho người nuôi.