Nhận thấy cây dưa hấu mang lại lợi nhuận cao với mức lãi ròng đạt gần 100 triệu đồng/ha chỉ sau hơn 3 tháng canh tác, thời gian qua trên địa bàn huyện Krông Bông (Đắk Lắk) nhiều người dân đã đổ xô trồng dưa hấu.

Nếu như trước đây, diện tích dưa hấu trên toàn huyện chỉ có khoảng 60 ha/năm thì vụ đông xuân 2013 - 2014 diện tích loại cây trồng này tăng lên hơn 116 ha. Diện tích tăng đột biến, năng suất đạt ở mức cao do được đầu tư thâm canh đúng mức dẫn đến “cung vượt cầu”, làm cho giá dưa hấu giảm mạnh và chỉ còn từ 700-1.200 đồng/kg nhưng vẫn không có người mua.

Đã bước vào thời điểm thu hoạch chính vụ, nhưng người dân trồng dưa hấu ở cánh đồng thôn 2, xã Ea Trul chỉ có thể ngồi trông dưa vì không có thương lái đến thu mua. Vợ chồng anh Y’Gum Bdap ở buôn Khít, xã Ea Bhôk (huyện Cư Kuin) là một trong hàng trăm hộ dân trồng dưa hấu đang lâm vào cảnh “dở khóc dở cười” vì dưa hấu được mùa, rớt giá, thậm chí đợi mãi mà không có người đến mua. Để có được 1ha dưa hấu, anh phải dồn hết vốn liếng, đi vay mượn thêm, từ huyện Cư Kuin đến huyện Krông Bông thuê đất đầu tư trồng dưa hấu. Gần đến mùa thu hoạch, nhìn ruộng dưa phát triển đều, quả to có trọng lượng từ 4-7kg/quả, tưởng chừng vụ dưa này gia đình anh cũng thu được chút lãi để có thêm điều kiện chăm sóc đàn con nhỏ nheo nhóc ở nhà. Trải qua 3 tháng trời đầu tư chăm sóc, chi phí hết 40 triệu đồng, đến thời điểm thu hoạch lại chẳng có thương lái nào đến hỏi mua. Hết tiền ăn, nhưng anh phải cố đi vay mượn thêm để có tiền mua dầu, tưới cầm chừng, chờ người đến mua dưa. Đã qua 18 ngày đếm quả (dưa chín), mà đợi mãi không thấy thương lái ghé đến, hai vợ chồng anh cứ quanh quẩn bên vườn dưa chín đỏ sắp thối hỏng. Trong khi đó gia đình anh lại không có xe cày, không biết làm sao để bán dưa thu vốn.

Không chỉ riêng anh Y’Gum, hàng trăm người dân trồng dưa hấu ở huyện Krông Bông cũng đang lâm vào cảnh “khóc dở, mếu dở” vì cây dưa hấu. Với giá như hiện nay, nếu bán tại ruộng thì bị lỗ từ 30-40 triệu đồng/ha; nếu bỏ công đi bán lẻ thì cũng chỉ “vớt vát” được một ít tiền vốn. Không có thương lái đến thu mua, những quả dưa hấu dù đã chín mọng nhưng phải nằm yên tại ruộng. Thời tiết thuận lợi, năng suất bình quân đạt 30 tấn/ha; được mùa nhưng người nông dân cũng chẳng vui nổi vì đến mùa thu hoạch lại phải thuê xe cày chở đi bán dạo với mức giá “rẻ như bèo”.

Ông Phạm Phú Thiên, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Krông Bông cho biết: “Vụ đông xuân 2013 – 2014, toàn huyện Krông Bông xuống giống được 116 ha hưa hấu, trong đó phần lớn là người dân ở huyện Cư Kuin và các tỉnh Bình Định, Quảng Nam lên thuê đất để trồng. Đầu vụ thu hoạch dưa, một số hộ dân thu hoạch sớm bán được từ 4.000-5.000 đồng/kg. Nhưng đến thời điểm này, đã bước vào vụ chính, dưa ngập tràn trên trên các mặt ruộng, nhưng vẫn không có thương lái vào mua; nhiều hộ dù đã thu hoạch chất đống để chờ thương lái, nhưng thương lái không trở lại khiến người dân phải “bán đổ bán tháo”…”.

Điệp khúc “được mùa, rớt giá” đã xảy ra rất nhiều lần nhưng vẫn không cảnh báo được kiểu sản xuất tự phát, mạnh ai nấy làm, thiếu tính định hướng và quy hoạch của các ngành chức năng. Cuối cùng hậu quả thiệt hại kinh tế chính người nông dân lại phải gánh chịu.