Nhiều nông dân ở ấp Thiện Tánh, xã Thuận Hưng, huyện Mỹ Tú rất bức xúc vì đồng lúa làm giống IR 50404 đã quá ngày thu hoạch, nhưng vẫn chưa có thương lái đến ngã giá.

Từ giữa tháng 3/2014, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ các doanh nghiệp bắt đầu thu mua tạm trữ lúa gạo vụ đông xuân 2013- 2014 và thời gian thu mua kéo dài 4 tháng thay vì 3 tháng như trước đây. Đợt này, toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo (quy đổi bằng 2 triệu tấn lúa), trong đó, Sóc Trăng được giao chỉ tiêu thu mua 31.000 tấn gạo (quy đổi là 62.000 tấn lúa). Tuy nhiên sau gần 1 tháng triển khai, thị trường lúa gạo vẫn chưa khởi sắc.

Nhiều nông dân ở ấp Thiện Tánh, xã Thuận Hưng, huyện Mỹ Tú rất bức xúc vì đồng lúa làm giống IR 50404 đã quá ngày thu hoạch, nhưng vẫn chưa có thương lái đến ngã giá. Bà Lê Thị Sáu cho biết: Cùng kỳ năm ngoái, khi lúa vừa cong trái me đã có rất nhiều thương lái thăm đồng, thỏa thuận giá và đặt cọc, còn năm nay, lúa trúng mùa, mẫu mã đẹp, giống lúa này có thời gian sinh trưởng từ 85 đến 90 ngày, nhưng hiện đã 112 ngày vẫn chưa có người mua. Bà Lê Thị Sáu cho biết: “Lúa qua ngày cắt mà chưa có thương lái mua. Làm lúa cực khổ mong đến ngày thu hoạch để trả nợ vật tư mà như vầy là không biết làm sao. Đề nghị nhà nước quan tâm mua lúa cho dân để dân được nhờ”.

Diện tích gieo trồng và năng suất lúa đông xuân 2013- 2014 đều vượt kế hoạch, tổng sản lượng ước đạt trên 936.000 tấn, vượt gần 4% chỉ tiêu, tăng 3.450 tấn so cùng kỳ. Theo đánh gía của cơ quan chuyên ngành, giá thành sản xuất 1 kg lúa ở Sóc Trăng là 3.121 đồng, thấp hơn 648 đồng so với giá bình quân chung của các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long trong vụ đông xuân và thấp hơn 621 đồng so với giá thành vụ hè thu 2013 trong tỉnh. Lúa trúng mùa, chi phí sản xuất giảm, nông dân phấn khởi chờ đợi một vụ bội thu. Nhưng niềm vui không trọn vẹn vì giá lúa liên tục giảm sâu và từ giữa tháng 3/2014 đến nay, dù đã có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ thu mua lúa tạm trữ nhưng vắng bóng thương lái mua lúa. Ông Phan Văn Lượm ở xã Thuận Hưng cho biết: “Lúc trước IR 50404 giá mua 4.400 đồng kg, còn bây giờ nghe đồn là còn 4.200 đồng/kg, với giá này nông dân cũng đồng ý bán nhưng không có thương lái mua. Điện tới lái nhiều lần, lái hứa đến xem, hứa hoài mà không có ai đến mua”.

Thông tin từ Bộ Công Thương, đến nay đã thu mua được 50% khối lượng dự kiến. Tuy đã xúc tiến thu mua tạm trữ nhưng giá lúa thị trường vẫn bấp bênh là do “chương trình thu mua tạm trữ chỉ là một trong các biện pháp nhằm hỗ trợ về giá, bình ổn thị trường. Do đó không thể kiểm soát hoàn toàn được thị trường. Với quy luật thị trường, việc giá tăng, giảm là rất bình thường. Dù cơ quan chức năng đã rất cố gắng , nhưng hiệu quả của chương trình này cũng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó yếu tố khách quan là quan trọng.

Yếu tố khách quan được đề cập chính là xuất khẩu đang gặp rất nhiều khó khăn: Đầu ra chủ lực của nước ta là Trung Quốc, chiếm tỉ trọng 40%, Philippines chiếm 31%. Căn cứ vào số lượng hợp đồng và khả năng giao hàng, dự kiến trong tháng 4 này sẽ xuất khẩu 700.000 tấn. Trong khi đó, lượng lúa gạo tồn kho của các doanh nghiệp trong nước chiếm tỉ trọng cao. 1 triệu tấn gạo thu mua tạm trữ còn rất thấp so với lượng gạo cần tiêu thụ trong vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện là 4,5 triệu tấn. Khoảng 3 ngày nay, một số thương lái ở các tỉnh xuống các vùng sản xuất tập trung giống lúa IR 50404 ở Sóc Trăng khảo sát để thu mua cung ứng cho thị trường nội địa. Ông Nguyễn Văn Hiếu, thương lái thuộc công ty Hưng Phú, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp đến các đồng lúa huyện Long Phú để ngã giá. Ông cho biết : “Do lúa nhiều, dồn hàng nên khi mua phải chọn mã lúa đẹp, no tròn để đạt tỉ lệ thu hồi gạo cao nhất, nếu đạt được yêu cầu này thì lúa IR 50404 mua 1 kg là 3.350 đồng”.

Hiện nay, một số vùng đang thu hoạch lúa đông xuân muộn ở Sóc Trăng vẫn lâm vào tình trạng lúa chờ thương lái. Cũng như 3 vụ lúa trước, vụ lúa này, ông Lê Văn Bé Tư, xã Mỹ Quới, huyện Ngã Năm tham gia mô hình sản xuất tập trung của địa phương có sự liên kết của công ty cổ phần Bảo Vệ Thực Vật An Giang. Cùng với việc được hướng dẫn kỹ thuật năng suất tăng hơn bên ngoài từ 100 kg đến 200 kg/công tầm lớn, thì toàn bộ lượng lúa được bao tiêu theo giá thỏa thuận. Quy ra lúa khô, 1 kg lúa ông bán được 5.700 đồng, cao hơn bên ngoài từ 400 đồng đến 500 đồng. Ông Lê Văn Bé Tư ở xã Vĩnh Quới, huyện Ngã Năm cho biết: “Bên ngoài nhiều bà con không bán được lúa, còn phơi lại, không có lái đến mua, còn tôi tham gia mô hình công ty An Giang được mua hết lúa”.

Nông dân Sóc Trăng mong chờ các ngành, các cấp nhân rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn có sự liên kết của doanh nghiệp từ đầu vào đến đầu ra để an tâm đầu tư vào sản xuất và ổn định thu nhập.