Không có gì phải nghi ngờ khi nói rằng, Mỹ là thị trường hấp dẫn nhất đối với các nhà xuất khẩu tôm trên thế giới. Song, thị trường Mỹ mang lại lợi nhuận lớn cho các nhà xuất khẩu nhưng cũng đầy những rào cản và cạnh tranh khốc liệt.

Theo khảo sát của Hiệp hội Thủy sản quốc gia Mỹ (NFI), trong top 10 loài thủy sản được ưa chuộng nhất tại Mỹ năm 2011, tôm xếp vị trí số 1 với mức tiêu thụ bình quân lên tới 4,20 pound/người/năm (khoảng 1,9 kg), chiếm 28% trong tổng số 15,0 pound tiêu thụ thủy sản bình quân mỗi năm của một người Mỹ. Con số này bỏ xa so với mức 2,60 pound của sản phẩm đứng thứ 2 là cá ngừ đóng hộp. Đáng chú ý là xu hướng này không hề thay đổi trong 10 năm qua, từ 2002 đến 2011, dù lượng thủy sản tiêu thụ trung bình của một người Mỹ đang giảm dần.

Số liệu của Cục Nghề cá Biển Quốc gia Mỹ (NMFS) cho thấy, khối lượng nhập khẩu tôm của Mỹ không ngừng tăng lên từ 429.298 năm 2002 lên 590.299 tấn năm 2006. Năm 2006 cũng là năm tỷ lệ tiêu thụ tôm bình quân ở Mỹ đạt mức cao nhất với 4,40 pound/người/năm. Từ 2007 đến nay, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ tương đối bình ổn và có xu hướng giảm nhẹ trong năm 2012. Cụ thể, năm 2012, Mỹ đã nhập khẩu 533.498 tấn, giảm 7,23% so với 575.113 tấn trong năm 2011.

Trong năm 2012, giá trị nhập khẩu thủy sản của Mỹ đạt hơn 12,6 tỷ USD, trong đó tôm (chủ yếu là tôm tươi và đông lạnh) vẫn giữ vị trí hàng đầu khi chiếm đến 28% về giá trị, tương đương hơn 3,5 tỷ USD.

Kinh tế phát triển, dân số đông và thị hiếu ưa chuộng tôm là những yếu tố then chốt khiến Mỹ trở thành thị trường mà hầu hết các nhà xuất khẩu tôm đều muốn đặt chân tới.

Năm 2012, các sản phẩm tôm nhập khẩu vào Mỹ đến từ hơn 50 quốc gia trên thế giới, trong đó 90% đến từ các nước châu Á và châu Mỹ La tinh. Điều này đủ để thấy sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà cung cấp tôm vào thị trường Mỹ.

Trong top 10 quốc gia cung cấp tôm vào Mỹ năm 2012, riêng 5 quốc gia Thái Lan, Ecuador, Indonesia, Ấn Độ và Việt Nam đã chiếm đến 74,5% tổng khối lượng. Về vị trí, Thái Lan vẫn luôn dẫn đầu từ nhiều năm nay, các vị trí còn lại đều có sự thay đổi. Ecuador từ vị trí thứ 5 năm 2002 đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu tôm lớn thứ 2 vào Mỹ trong năm 2012. Trung Quốc và Việt Nam tụt xuống vị trí thứ 6 và 5 tương ứng thay vì 2 và 3 năm 2002.

Sự xuất hiện của tôm ngoại giá rẻ khiến ngành công nghiệp tôm Mỹ chịu tổn thất nặng nề do không cạnh tranh nổi. Tôm nuôi tại Mỹ có kích cỡ lớn nhất là 21/25 do nước quá mặn. Giá bán lẻ tôm nuôi của Mỹ dao động trong khoảng 10 USD/pound, cao hơn nhiều so với mức giá 6 USD/1,5 pound tôm nhập khẩu. Đây chính là lý do vì sao các nước xuất khẩu tôm vào thị trường Mỹ luôn phải chịu nhiều áp lực kiện cáo từ ngành công nghiệp tôm nuôi nội địa của Mỹ. Vụ kiện gần đây nhất là kiện chống trợ cấp do Liên minh Công nghiệp tôm vùng Vịnh (COGSI) đệ đơn khởi kiện đối với tôm nước ấm nhập khẩu từ 7 nước gồm Trung Quốc, Ấn độ, Ecuador, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Số liệu mới nhất của NMFS cho thấy, 2 tháng đầu năm 2013, Mỹ đã nhập khẩu 77.588 tấn tôm, giảm nhẹ so với 85.845 tấn cùng kỳ năm 2012, trong đó, Thái Lan vẫn là nhà cung cấp hàng đầu với 17.427 tấn.

Tiêu thụ bình quân (Pound/người/năm) của top 10 loài thủy sản được ưa chuộng nhất tại Mỹ năm 2011

1. Tôm: 4,20

2. Cá ngừ đóng hộp: 2,60

3. Cá hồi: 1,952

4. Cá minh thái: 1,312

5. Cá rô phi: 1,287

6. Cá tra (pangasius): 0,628

7. Cá da trơn: 0,559

8. Cua: 0,518

9. Cá tuyết: 0,501

10. Ngao: 0,331