Chuyện xảy ra vào đầu vụ hè thu năm nay, khi những cơn mưa trái mùa bất chợt kéo dài khiến cho những cánh đồng chưa kịp gieo sạ lúa đã lên xanh rì. Thậm chí còn đều và đẹp hơn cả lúa “trồng thiệt”.

Chị Ngô Thị Lùn, nông dân ấp 6, xã An Xuyên (Cà Mau), đứng nhìn ruộng lúa 8 công của mình lắc đầu: “Cũng may là nhờ có mấy đám mưa vừa qua nên mới biết lúa rài, chứ không thôi, nếu sạ xuống trời mới mưa, lúa rài mà tưởng lúa thiệt chắc năm nay nhịn đói”.

Xanh hơn và mướt hơn cánh đồng của chị Lùn là ruộng lúa của ông Nguyễn Thành Hữu, ấp 2, xã Tân Lộc, huyện Thới Bình, ai nhìn vào cũng cứ nghĩ là lúa sạ sớm.

Thực tế cũng đã minh chứng, cả cánh đồng mẫu lớn tại ấp 8, xã Tân Lộc, huyện Thới Bình - mô hình mẫu cho sản xuất tập trung, áp dụng cơ giới hoá cũng khó lòng nhận ra được lúa đã sạ hay lúa rài.

Như vậy, một thực tế đặt ra, phải chăng chúng ta đang đi ngược lại với mục đích của việc cơ giới hoá là giảm thất thoát trên đồng ruộng. chị Lùn thừa nhận: “Quả thật, từ khi có máy gặt đập liên hợp, việc thu hoạch dễ dàng hơn, giá thành lại rẻ hơn, cắt xong có thể bán lúa tại chỗ, không cần tốn công để phơi. Thật sự, nông dân chúng tôi khoẻ ra rất nhiều khi đồng ruộng cơ giới hoá”.

Thế nhưng, bên cạnh đó thất thoát mà nó để lại cũng không ít. Ông Hữu nhẩm tính, máy cắt thì tiện nhưng mỗi công có thể mất đi từ 40 - 50 kg. Dù biết vậy nhưng tính ra số lúa mất đi mà thay bằng gặt tay thì cũng vào đó. Nên đành chấp nhận thôi, đâu còn cách nào khác.

“Hiệu ứng” phía sau máy gặt đập không chỉ riêng năm nay người nông dân mới nhận ra, mà họ đã thấy nó từ nhiều vụ trước.

Ông Hữu nhớ lại: “Những năm trước, cắt lúa bằng tay đâu đến nỗi như thế này, chỉ một số ít bị sập nằm bẹp dưới nước mới bỏ sót lại mà thôi. Còn đằng này, máy gặt đập chỉ quơ quơ cái càng, nhiều khi bỏ sót nguyên một đường, phải dùng lưỡi hái cắt lại cho gà, vịt ăn”.

Tình trạng trên xuất hiện đúng vào vụ hè thu năm nay, bà con nông dân đang chuẩn bị sạ khô. Đối với những hộ dân muốn đổi giống sản xuất trên ruộng mình rất dễ lẫn lộn và kết quả như thế nào là một điều đã được dự báo trước.

Giải thích tình trạng này, anh Hứa Văn Tý, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lộc, huyện Thới Bình, thừa nhận: “Nhìn chung, năm nay tình hình này rải đều ở các ruộng lúa, đó là do các máy gặt đập liên hợp gây ra. Mà nguyên nhân chính là chất lượng máy xuống cấp, một số máy cũ, dàn lược không tốt nên khó tránh khỏi thất thoát”.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có hơn 100 máy gặt đập liên hợp, phục vụ cho hơn 35.000 ha lúa 2 vụ. Thế nhưng, số lượng máy chất lượng bảo đảm, tránh thất thoát cho người nông dân được bao nhiêu? Làm gì để sử dụng loại cơ giới này hiệu quả, tránh thất thoát cho nông dân là câu hỏi mà bà con đang đặt ra.