Cao Kỳ là một trong những xã có diện tích mơ lớn nhất huyện Chợ Mới (Bắc Kạn) với khoảng 100 ha, đem lại nguồn thu không nhỏ cho người dân.

Vào đầu tháng 4 là thời điểm mơ chín, mơ ở Cao Kỳ được trồng nhiều trên diện tích bãi đồi, các khe đá, vì ở những vị trí như vậy cây dễ thích nghi và phát triển. Tại những dải đồi như ở Chộc Toòng, Hua Phai, Tổng Tàng… là nơi có nhiều bãi mơ nhất, các bãi mơ này trước đây thuộc những dải đất hoang hóa, ít có cây nào trồng phù hợp thì nay người dân ở các vùng kể trên đã lựa chọn được cây mơ. Cây mơ có ưu điểm là không mất quá nhiều thời gian chăm sóc mà lại được thu hoạch liên tục. Người làm mơ chỉ cần trồng lần đầu sau vài năm là chờ thu hái, đến kỳ thu hái cần tích cực tỉa cành nhằm tạo độ quang hợp, thông thoáng giúp cây phát triển tốt hơn vào năm sau.

Có lẽ ít có cây nào được lời như mơ bởi dù giá mơ có thấp đi chăng nữa thì người dân vẫn lãi. Cụ thể như năm nay, mơ giá thu mua từ thị trường trung bình chỉ có giá 4.000 đồng/kg, thấp hẳn so với năm ngoái 3.000 đồng/kg, người bán mơ khá hụt hẫng vì giá hơi thấp nhưng dù sao so với sản phẩm thóc, ngô thì họ vẫn lãi. Cụ thể như hộ ông Đàm Văn Ngôn ở thôn Hua Phai, năm nay thu về khoảng 10 tấn mơ, theo giá cả năm nay mà các tư thương trả thì ông chỉ cầm về trên 40 triệu đồng, trừ chi phí thuê công hái, vận chuyển ông vẫn còn lãi gần 20 triệu đồng. Trong khi đó ông chỉ việc ung dung ở nhà chờ lấy tiền mà không phải bỏ công ra làm mấy. Còn anh Nguyễn Văn Hùng ở thôn Chộc Toòng khá vất vả bởi vụ mơ năm nay, với số lượng mơ trồng được lên đến gần nghìn cây, thời điểm quả chín lại diễn ra cùng một lúc nên buộc anh Hùng phải thuê người hái mơ, chỉ có cách làm này mới hạn chế số lượng mơ rụng, lại nhanh đóng thành phẩm để bán xô cho các tư thương. Chia sẻ với chúng tôi anh nói “Năm nay mơ không sai lắm, nhưng gia đình cũng thu về trên chục tấn sau gần 1 tháng thu hoạch, với giá cả như năm nay gia đình chỉ thu về tầm 20 triệu đồng tiền lãi sau khi trừ chi phí, nếu giá mà được cao như năm ngoái thì số tiền phải được gấp đôi”.

Mơ dù có lên hay xuống giá thì người trồng mơ vẫn có lãi.

Hiện nay thị trường thu mua mơ ở Cao Kỳ cũng rất sôi động, theo đồng chí Hoàng Đức Hoan - Chủ tịch UBND xã cho biết “Toàn xã có tới 4 tư thương thu mua mơ, mơ hiện tại chẳng phải lo đầu ra vì người dân hái đến đâu thì tiêu thụ hết đến đó”.

Được biết sản lượng mơ tại Cao Kỳ năm 2012 lên đến 500 tấn, còn đối với năm nay thì sản lượng giảm khá nhiều vì mơ quả không sai. Mơ ở đây chủ yếu là mơ đá và mơ lông, thông thường mơ mà có hình thức đẹp, quả không bầm dập thì sẽ được trả giá cao hơn còn ngược lại mơ quả nhỏ giá cả sẽ thấp hơn. Toàn bộ lượng mơ trên vùng đất Cao Kỳ cơ bản đều được trở về các cơ sở, nhà máy chế biến ở các tỉnh phía Bắc.

Theo ông Hoan - Chủ tịch UBND xã Cao Kỳ thì cây mơ ở đây là do dân trồng tự phát cách đây hàng chục năm, mới đầu diện tích chưa nhiều nhưng sau khi thấy cây mơ dễ bán, lại có thu nhập nên nhiều hộ dân đã khai phá, tận dụng các bãi đồi, khe đá để trồng, từ đây diện tích mơ được mở rộng và trở thành cây xóa đói, giảm nghèo của nông dân.

Để phát huy hiệu quả từ cây trồng này thì người trồng mơ cũng cần chú ý đến cả khâu chăm sóc, bởi bất kể là cây gì thì yếu tố chăm sóc là rất cần thiết, điều này sẽ góp phần nâng cao sản lượng, chất lượng mơ, cải thiện thu nhập cho chính người nông dân.