Từ chỗ chỉ vài hộ đồng bào Mông trồng gừng trên đất rẫy, đến nay, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) có trên 375 ha gừng. Phong trào trồng gừng đang lên thì giá lại xuống thấp, gây khó khăn cho việc tìm “đầu ra” cho sản phẩm...

Mấy hôm nay, ông Vừ Dua Và ở bản Huồi Mú, xã Huồi Tụ (Kỳ Sơn) thu hoạch được 2 tấn gừng, vượt hơn 35km, chở ra Thị trấn Mường Xén bán cho HTX thương mại Hương Sơn. Với giá 4.000 đ/kg, gia đình ông Và thu được 8 triệu đồng cho cả 1 năm trồng gừng. Đó là giá thu mua ở thị trấn, còn nếu các tư thương thu mua ở xã, bản thì mức giá là 3000 đ/kg. Ông Vừ Dua Và tâm sự: “Đầu năm 2011, giá gừng ở Kỳ Sơn từ 20.000 đ đến 22.000 đ/kg, lúc đó còn ít hộ trồng, không có gừng mà bán. Thấy giá cao, đất rẫy phù hợp với gừng nên hàng trăm hộ cùng nhau mở rộng diện tích. Thế nhưng đầu 2012, giá gừng chỉ còn 10.000 đ/kg, rồi xuống dần, 8.000 đ/kg, 6.000 đ/kg và nay giá chỉ còn 3.000 đến 4.000 đ/kg. Giá như vậy chỉ đủ tiền giống và phân bón thôi, còn tiền công trồng, chăm sóc, thu hoạch của chúng tôi coi như không có. Giờ chưa biết thay cây chi đây, cán bộ à”?

Trước sự hụt hẫng đó, nhiều hộ đồng bào trồng gừng chưa muốn bán, cứ để gừng trên nương không thu hoạch. Nhưng đến nay, cây gừng lại bước sang một một chu kỳ sinh trưởng khác, một số gừng già bị thối dần, còn một số mọc lại cây mới, nếu không bán thì càng không thu hồi được vốn. Tình cảnh đó đem lại sự "tiến thoái lưỡng nan" của hàng trăm hộ trồng gừng ở Kỳ Sơn.

Theo thống kê sơ bộ, địa bàn huyện Kỳ Sơn có trên 375 ha gừng trồng, tương đương với khoảng 8.000 tấn gừng củ. Thế nhưng, hiện trên địa bàn chỉ có 2 đơn vị thu mua chính là Đoàn kinh tế - quốc phòng 4 ở xã Na Ngoi và HTX thương mại Hương Sơn ở Thị trấn Mường Xén. Từ đầu năm đến nay, giá gừng xuống thấp, thậm chí các đơn vị thu mua khó tìm được bạn hàng để xuất. Thêm đó, rất nhiều hộ đồng bào chưa quen với sự lên xuống của giá cả thị trường nên có lúc doanh nghiệp thu mua tìm được bạn hàng thì người dân chưa chịu bán, chờ giá lên. Điều đó gây khó (đúng hơn là gây thiệt hại) cho cả người trồng gừng và doanh nghiệp khi giá chưa có dấu hiệu biến đổi tăng.

Ông Nguyễn Văn Luân - Chủ nhiệm HTX Hương Sơn cho biết: “Giai đoạn cuối năm 2012, giá gừng đang 8.000 đ/kg, HTX chúng tôi vào các bản làng thu mua, thậm chí vận động đồng bào bán gừng để xuất đi nhưng người dân không bán, bảo chờ giá lên. Thế rồi, giá càng ngày càng xuống, nhiều hộ vẫn để gừng trên rẫy. Đến thời điểm đầu năm 2013, chúng tôi lại tìm được bạn hàng để xuất gừng, giá thu mua khoảng 5.000 đ/kg, nhiều hộ vẫn chưa bán. Giờ thì giá thấp hơn, gừng thì già rồi, bạn hàng lựa chọn rất kỹ. Có những lúc nể bà con đưa gừng già ra bán, chúng tôi phải thu mua để giữ chữ tín, nhưng rồi HTX phải đổ đi khoảng 15 tấn gừng già. Chúng tôi thu mua sát giá xuất nên có lúc thua lỗ, vì vậy không chỉ riêng người trồng gừng, những người thu mua như chúng tôi cũng gặp nhiều khó khăn”.

Qua trao đổi, ông Nguyễn Văn Trí - Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Kỳ Sơn cho biết: Có giai đoạn, thấy giá gừng cao, đồng bào đua nhau ồ ạt trồng gừng. Đến giữa năm 2011, Kỳ Sơn có khoảng 700 ha gừng, do giá cả xuống, diện tích cũng giảm theo. Khó khăn đặt ra là người dân phát triển cây trồng không theo quy hoạch và giá cả thị trường thì liên tục giảm, giao thông đi lại để thu mua ở các xã không thuận lợi nên ít doanh nghiệp mặn mà. Vấn đề này không chỉ xảy ra đối với củ gừng mà từng xảy ra trước đó đối với mận tam hoa, đào, khoai sọ... Bên cạnh việc hỗ trợ bà con phát triển trồng trọt, chăn nuôi thì huyện cũng đang tính đến việc xây dựng cơ chế hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX thu mua nông sản trên địa bàn mục đích thúc đẩy sản xuất!