Từ đầu năm đến nay, do hầu hết các hồ chứa nước bị khô kiệt đã ảnh hưởng nặng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản (NTTS) trên địa bàn tỉnh Bình Định, diện tích NTTS bị thu hẹp đáng kể, tình hình dịch bệnh tôm nuôi có nguy cơ bùng phát. Trước tình hình đó, các ngành, các cấp đã tập trung chống hạn cho NTTS, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do hạn hán gây ra.

Hồ chứa nước Hóc Lách, xã Mỹ Châu (Phù Mỹ) bị khô kiệt nước, không đảm bảo đủ nguồn nước cho hoạt động nuôi cá ở Trạm Thực nghiệm NTTS Mỹ Châu.

Diện tích NTTS giảm

Ông Nguyễn Thế Vũ, Phó Chi cục trưởng Chi cục NTTS thuộc Sở NN-PTNT, cho biết: Tình trạng hạn hán kéo dài làm cho diện tích NTTS trên địa bàn tỉnh sụt giảm mạnh. Đến thời điểm hiện nay, toàn tỉnh mới chỉ thả nuôi được 720 ha cá nước ngọt, bằng 33,6% so với cùng kỳ năm 2012. Trong đó, nuôi cá trong các hồ chứa nước 605ha, nuôi cá trong ao đất 104ha và nuôi cá trong ao lót bạt 10,5 ha.

Bên cạnh đó, do mực nước tại các hồ chứa xuống thấp, khô kiệt, hoạt động nuôi cá lồng trong các hồ chứa cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đến nay, thể tích lồng nuôi cá trong các hồ chứa nước trên địa bàn tỉnh chỉ đạt 7.600m3, bằng 64,7% so với cùng kỳ năm 2012; việc nuôi cá lồng chỉ còn tập trung tại hồ chứa nước Định Bình (Vĩnh Thạnh) thể tích lồng nuôi 7.000m3 và hồ Quang Hiển (Vân Canh) 600m3. Nhiều hồ chứa nước có điều kiện sinh thủy tốt cho việc nuôi cá nước ngọt như hồ Hội Sơn, hồ Mỹ Thuận (Phù Cát), hồ Núi Một (thị xã An Nhơn), hồ Vạn Hội (Hoài Ân)… năm nay không thể thả cá giống vì không đủ nguồn nước.

Tình trạng hạn hán cũng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác thực nghiệm, duy trì bảo vệ đàn cá giống bố mẹ, sản xuất con giống thủy sản trên địa bàn tỉnh. Ông Phan Thanh Việt, Phó Giám đốc Trung tâm Giống thủy sản, cho biết: Hiện nay, Trung tâm đang quản lý 2 trạm giống thủy sản đặt tại xã Mỹ Châu (Phù Mỹ) và Cát Tiến (Phù Cát), nhằm cung cấp nguồn con giống thủy sản nước ngọt, lợ, mặn cho người dân trong tỉnh và cả khu vực miền Trung-Tây Nguyên. Tuy nhiên, tình hình khô hạn đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất của đơn vị. Đáng lo ngại là việc duy trì, bảo vệ đàn cá giống bố mẹ đang được nuôi dưỡng tại Trạm Thực nghiệm NTTS Mỹ Châu; lượng nước tại hồ Hóc Hòm, Hóc Lách đã khô kiệt, không đảm bảo đủ nước ngọt để duy trì đàn cá giống.

Ước tính, Trạm Thực nghiệm NTTS Mỹ Châu đang nuôi giữ hơn 2 tấn cá giống bố mẹ và 5 triệu con giống hậu bị các loại (trắm, trôi, mè, chép, rô phi, điêu hồng, lăng nha, bống tượng, trê lai, chim trắng), với tổng giá trị gần 3 tỉ đồng. Để có đàn cá giống này, đơn vị phải nghiên cứu, lai tạo, phát triển trong thời gian gần 10 năm. Thế nhưng, tình trạng hạn hán kéo dài đe dọa đến việc nuôi giữ đàn cá. Hiện nay, Trạm Thực nghiệm NTTS Mỹ Châu đang dùng mọi biện pháp chống hạn, như nạo vét hồ chứa, dùng máy bơm đưa nước về để duy trì đàn cá giống…

Hạn hán cũng đã ảnh hưởng đến việc NTTS nước lợ tại các địa phương ven biển. Do thiếu nguồn nước ngọt nên tiến độ thả tôm giống tại các địa phương ven biển khá chậm; độ mặn trong ao hồ nuôi tôm tăng cao, gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh khá cao. Theo thống kê của ngành Nông nghiệp tỉnh, đến thời điểm hiện nay, toàn tỉnh mới chỉ thả nuôi được 1.750/2.243ha, chiếm 78% diện tích nuôi tôm hiện có và bằng 82,8% so với diện tích thả tôm cùng kỳ năm trước. Trong đó, diện tích tôm thẻ chân trắng nuôi thâm canh, bán thâm canh là 380 ha, nuôi quảng canh cải tiến xen tôm với các đối tượng thủy sản khác như cua, cá 1.370 ha. Diện tích tôm nuôi bị dịch bệnh đến thời điểm này là 30 ha, xảy ra trên đối tượng tôm thẻ chân trắng nuôi theo phương thức thâm canh, bán thâm canh, tập trung tại xã Cát Hải (huyện Phù Cát) và xã Phước Thuận (huyện Tuy Phước)…

Tập trung chống hạn cho NTTS

Trước tình hình hạn hán đe dọa đến hoạt động NTTS, thời gian qua, Sở NN-PTNT đã chỉ đạo các đơn vị chức năng của ngành triển khai đồng bộ các biện pháp chống hạn, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do hạn hán gây ra đối với hoạt động NTTS. Bà Nguyễn Thị Liên, Phó Phòng Thủy sản thuộc Sở NN-PTNT, cho biết: “Từ nguồn kinh phí hỗ trợ chống hạn của Chính phủ, UBND tỉnh đã phân bổ 19,4 tỉ đồng giúp các địa phương nạo vét kênh mương, ao, hồ, mua nhiên liệu hỗ trợ người dân bơm nước chống hạn, trong đó ưu tiên cho việc cung cấp nước ngọt cho hoạt động NTTS”.

Các đơn vị chức năng đã tập trung cải tạo, nạo vét, khơi thông dòng chảy các công trình thủy lợi quan trọng, nhằm cung cấp kịp thời nguồn nước ngọt cho nuôi tôm. Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh đã ưu tiên nguồn nước tại các hồ chứa và lên lịch cụ thể cung cấp nước ngọt cho NTTS ven biển.

Đối với việc bảo vệ đàn cá giống bố mẹ tại Trạm Thực nghiệm NTTS Mỹ Châu, mới đây, UBND tỉnh đã hỗ trợ 500 triệu đồng cho Trung tâm Giống thủy sản nạo vét, khơi sâu 2 hồ chứa Hóc Hòm và Hóc Lách trên địa bàn xã Mỹ Châu; hỗ trợ kinh phí mua xăng dầu bơm nước, xây dựng hệ thống thủy lợi, mua hóa chất khử trùng, men vi sinh…, phục vụ cho việc nuôi dưỡng, duy trì đàn cá giống bố mẹ.

Riêng đối với hoạt động NTTS trên các ao hồ, ngành Nông nghiệp khuyến cáo người dân không nên nuôi cá tại những nơi không đảm bảo nguồn nước, thả giống mật độ hợp lý và có biện pháp chăm sóc chu đáo để hạn chế những thiệt hại do hạn hán gây ra…

Ông Nguyễn Trọng Phủ, Phó Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi, cho biết: Trong thời gian từ ngày 10 đến ngày 13.5, tại một số địa phương trong tỉnh đã có mưa với lượng mưa trung bình từ 30-129mm, làm cho các hồ chứa tích thêm lượng nước đáng kể. Đến ngày 14.5, hồ Định Bình tích được 184 triệu m3/226 triệu m3, hồ Núi Một 31,34 triệu m3/110 triệu m3, hồ Hội Sơn 6,28 triệu m3/44,5 triệu m3, hồ Thuận Ninh 5,5 triệu m3/35,36 triệu m3, hồ Vạn Hội 1,6 triệu m3/14,5 triệu m3, hồ Hòn Lập 1,81 triệu m3/3,13 triệu m3, hồ Quang Hiển 3,86 triệu m3/3,86 triệu m3, hồ Long Mỹ 2,88 triệu m3/3 triệu m3, hồ Cẩn Hậu 2,24 triệu m3/3,69 triệu m3… Với lượng nước hiện có tại các hồ chứa, đơn vị đang tập trung ưu tiên điều tiết nguồn nước cung cấp cho NTTS ven biển, nuôi thủy sản nước ngọt.